Algemene informatie
Titel
Het Gouden Ei
Auteur
Tim Krabbé
Uitgeverij
Prometheus
Plaats uitgave
Amsterdam, Nederland
Jaar van uitgave origineel
1984
Druk
Vierenveertigste druk uit 2015
Aantal bladzijden
98
Genre
Psychologische roman
__________________________________________________________________________
Samenvatting
Rex Hofman en Saskia Ehlvest zijn op vakantie met de auto en stoppen onderweg bij een benzinestation om te tanken. Saskia gaat wat drinken halen, maar komt niet meer terug. Rex wordt ongerust en gaat kijken, maar vindt haar niet. Er is niemand die hem kan vertellen waar ze heen is gegaan.
Ze is ontvoerd door Raymond Lemorne, die op een dag dacht: zou ik een misdaad kunnen plegen? Hij had de ontvoering tot in de puntjes uitgewerkt en laat geen sporen achter.
Acht jaar later is Rex met zijn huidige vriendin, Lieneke, op vakantie in Marina di Camerota. Saskia is hij echter nog niet vergeten. Als hij terugkeert van zijn vakantie zet hij een grote zoektocht op touw naar Saskia, want hij wil weten wat er met haar gebeurd is. Hij heeft weinig hoop meer dat Saskia levend is, maar hij wil weten waarom en hoe zij is verdwenen.
Op een dag komt er een man naar Rex toe die zegt dat hij de ontvoerder van Saskia is. Zijn naam is Raymond Lemorne. Hij wil Rex van zijn onzekerheid verlossen op één voorwaarde: Rex moet hetzelfde lot ondergaan als Saskia. Rex gaat hiermee akkoord. Ze gaan op weg en Lemorne vertelt Rex waarom en hoe alles gebeurd is. Dan geeft Lemorne een slaapmiddel aan Rex. Wanneer Rex weer wakker wordt, ligt hij in een doodskist. Hij is levend begraven. Van zowel Saskia als Rex wordt nooit meer iets vernomen.
__________________________________________________________________________
Vergelijking met de film
In de gang op school praatte ik met vriendinnen en was ik aan het vertellen dat ik overwoog om 'Het Gouden Ei' te gaan lezen. Meneer Philipsen, die toevallig langsliep, overhoorde mij. Hij zei dat ik dat zeker moest doen. Ook kwam hij met het idee om het boek te vergelijken met de film. Ze verschillen namelijk nogal wat van elkaar. Zo ben ik dus op dit idee gekomen.
Volgorde
Het grootste verschil tussen het boek en de film is de volgorde waarin het verhaal wordt verteld/uitgebeeld.
Het boek is verdeeld in vijf hoofdstukken, die zich allemaal op een ander tijdstip afspelen. Hoofdstuk 1 is het moment dat Saskia verdwijnt. Hoofdstuk 2 speelt zich acht jaar daarna af. Rex heeft een nieuwe vriendin genaamd Lieneke en is op vakantie met haar in Marina di Camerota. Hoofdstuk 3 gebeurt voor hoofdstuk 1. Daarin wordt het verleden van Raymond Lemorne verteld. Het gaat door tot het punt waarop hij Saskia kindnapt. Hoofdstuk 4 speelt zich af de dagen nadat Rex weer een advertentie in de krant heeft geplaatst om degene te vinden die Saskia gekidnapt/vermoord heeft. Dit is vlak na hoofdstuk 2 en dus acht jaar na haar verdwijning. Hoofdstuk 5 speelt zich af de dagen na de verdwijning van Rex, die in hoofdstuk 4 mee was gegaan met Lemorne en hetzelfde lot is ondergaan als Saskia. Lieneke kan hem niet bereiken en uiteindelijk komt er een krantenartikel waarin staat dat zowel Saskia als Rex vermist zijn.
In de film zijn alle hoofdstukken een beetje door elkaar gehusseld. Het begint met hoofdstuk 1, maar delen van hoofdstuk 3 laten ze ook zien. In het boek kom je er bijvoorbeeld in hoofdstuk 3 pas achter wie Saskia gekidnapt heeft, maar in de film zie je meteen Lemorne en hoe hij een mitella omdoet. Hoofdstuk 2 wordt in de film geheel weggelaten. In plaats daarvan zijn Rex en Lieneke op vakantie in Frankrijk en is het een soort samenvoeging met hoofdstuk 3. Rex laat overal posters ophangen en krijgt constant brieven van Lemorne met locaties. Lemorne is er altijd, alleen benadert hij Rex niet. In de tussentijd laten ze flashbacks zien van Lemorne die zijn tactieken uitprobeert op vreemde vrouwen, zijn eigen dochter en zichzelf. Dan ziet Lemorne Rex bij een talkshow en gaat hij persoonlijk naar Nederland om hem op te zoeken. Dan komt een deel van hoofdstuk 4 met hoofdstuk 3 erdoorheen. Rex gaat met Lemorne mee en als ze in de auto zitten wordt er teruggeblikt op Lemorne's acties. Uiteindelijk komt Rex er dus achter wat er met Saskia gebeurt is, wanneer hij zelf wakker wordt in een doodskist. Hoofdstuk 5 wordt geheel weggelaten. In plaats daarvan laten ze Lemorne en zijn familie op het grasveld (waar Rex en Saskia liggen begraven) zien en zoomt de camera uiteindelijk in op Lemorne's auto. In de kofferbak ligt een krant met als hoofdartikel de verdwijning van Saskia en Rex. Er zat in de film 3 jaar tussen de verdwijning van Saskia en Rex en in het boek 8 jaar.
Gedachten
In het boek hebben Rex en Lemorne nog al wat gedachten. Gedachten worden in films vaak weggelaten, omdat ze moeilijk in beeld te brengen zijn. De meestvoorkomende manier van gedachten in films is doormiddel van voice-overs. Het personage zegt niets, maar je hoort de stem van het personage zeggen wat hij/zij denkt. Later in de film is er een moment waarop dit gebeurt bij Lemorne, maar vooral in het begin van het boek heeft Rex veel gedachten. In de film hebben ze zijn gedachten in acties veranderd. Rex denkt in het boek na over die keer op vakantie dat de benzine op was en hij Saskia lang alleen liet om benzine te gaan halen. In de film voegen ze dit toe aan de huidige vakantie. Saskia moet alleen wachten tot Rex benzine heeft gehaald in een jerrycan. Daarna stoppen ze gelijk bij een bezinepomp. Dé benzinepomp. De herinnering wordt vooral opgehaald om de titel van het boek te verklaren. Saskia ziet de gesloten ruimte van de auto namelijk als het gouden ei uit haar nachtmerrie. Als kind had ze een nachtmerrie waarin ze door de ruimte vliegt in een gouden ei. Ze zal voor eeuwig zweven, tenzij ze botst met het enige andere gouden ei dat rondzweeft in het heelal.
In de film vertelt Saskia Rex gewoon over haar droom.
Titel
Een ander verschil tussen de film en het boek is de titel. De film heet namelijk 'Spoorloos'.
Het is mij niet duidelijk waarom de regisseur de titel heeft veranderd. De originele titel had een echte betekenis. Het leidmotief in het boek is namelijk claustrofobie. Dat wordt voor het eerst duidelijk als Rex denkt aan die keer dat Saskia alleen in de auto achterbleef en zij helemaal doordraaide. Waarna hij dat verklaard door haar droom waarbij ze alleen in een gouden ei in het heelal rondzweeft. Het komt later terug wanneer je erachter komt dat Saskia en Rex levend waren beraven in een doodskist.
Wat de keuze voor de filmtitel nog opmerkelijker maakt is het feit dat in de film ook nog duidelijk wordt gemaakt dat Lemorne claustrofobisch is. In de auto vertelt hij aan Rex dat hij ergere dingen kan bedenken dan de dood. Later wordt hij gestopt door een politieagent die vraagt waarom hij zijn gordel niet om heeft. Hij geeft als reden dat hij claustrofobisch is met daarbij een officiële bevestiging van een dokter. Dit verklaart dus waarom hij Saskia en Rex levend begraven heeft, want hij wilde de 'perfect crime'. Het feit dat Lemorne claustrofobisch is wordt geheel weggelaten in het boek.
Dubbele moord
In hoofdstuk 3 wordt er verteld wat er bij Lemorne allemaal vooraf ging aan de kidnapping van Saskia. Een deel van zijn voorbereidingen is zeker maken dat de buurman niets zal zien of horen. Het eerste wat hij doet is een oud bureau buiten zetten met kakkerlakken in de la. Zijn dochter opent de la en schreeuwt. Lemorne doet er een schep bovenop en maakt er een schreeuwwedstrijd van. De dag erna gaat hij naar de buurman om eieren te kopen. Hij zegt dat toen hij aankwam hij geschreeuw hoorde, maar de buurman zegt dat hij niks heeft gehoord. Hij vraagt ook of de buurman hun gezien heeft en weer is zijn antwoord nee.
Later hebben twee lifters een tent opgezet op Lemorne's grasveld. Lemorne schiet ze beiden neer en gooit hun en hun tent in zijn kofferbak. Dan rijdt hij naar een ravijn en dumpt de lijken daar.
Deze actie komt aardig overwachts, maar het laat wel zien waartoe Lemorne in staat is. Ook laat het zien dat de buurman echt niets kan horen of zien, want weer houdt Lemorne een praatje met hem. Hij had wel eerder de twee jongens gezien, maar neemt nu maar aan dat ze gewoon weg zijn gegaan.
Dit gedeelte is echter geheel weggelaten uit de film.
Nummer 8
Een belangrijk motief in het boek is het nummer 8. In het begin van het boek wordt verteld door Rex dat acht het lievenlingsnummer is van Saskia. Ze vindt namelijk rozen het mooiste in bosjes van acht. Samen stoppen Saskia en Rex samen twee munten in de grond bij een paaltje bij het benzinestation. Als Rex de paaltjes telt, ziet hij dat de munten bij het achtste paaltje zijn gestopt. Later in het boek leest Rex een krantenartikel waarin staat dat hij 80.000 euro heeft betaald voor de advertenties voor Saskia. Ook leest hij een brief van een helderziende uit Autun die zegt dat hij Saskia in een paar dagen weer zal zien. Dan komt hij tot de conslusie dat er 80 kilometer tussen Autun en het benzinestation zit.
Veel van dit komt terug in de Nederlandse film, maar het het grappige zit hem in de Amerikaanse versie. Lemorne krijgt in het boek en de Nederlandse film een sleutelhanger met een 'R' voor zijn verjaardag. Saskia ziet in het benzinestation de sleutelhanger en vraagt waar zij er ook een kan kopen. Lemorne zegt dan dat hij ze verkoopt en lokt zo Saskia zijn auto in. In de Amerikaanse film krijgt Lemorne (die nu Barney Coussins heet) geen sleutelhanger met een 'R', maar een armbandje met het eeuwigheids/infinity teken voor zijn verjaardag. In de film wordt dan ook Saskia (die nu Diane Shaver heet) met de armband naar zijn auto gelokt. Nu komt het grappige gedeelte: als je het eeuwigheids/infinity teken een kwartslag draait krijg je het nummer 8.
Je kunt het ook omdraaien en zeggen dat als je het nummer 8 een kwartslag draait, je het eeuwigheids/infinity teken krijgt. Dat is waarschijnlijk de logischere verklaring hier. Het boek heet niet voor niets 'Het Gouden Ei'. Het gouden ei dat eeuwig door het oneindige heelal zweeft.
De gele auto
Rex die meegaat met Lemorne naar Frankrijk een onderdeel van hoofdstuk 4, maar het grootste gedeelte gaat over een vieze, gele stationcar die geparkeerd staat tegenover het gebouw waar Rex werkt. Op de auto staat 'REX IK VIND JE LIEF SANDRA'. Op de motorkap staat ook 'ALS IK DIT SCHRIJF KOMEN KRASSEN IN GELUK'. Rex kent twee Sandra's en vraagt zich af welke het is. Maar als hij later nog een keer beter kijkt ziet hij dat er eigenlijk 'ALS IK DIT SCHRIJF KOMEN KRASSEN IN DE LAK' staat. Hij constateert dan dat het handschrift ook anders is dan dat van de andere zin. Dan schrijft hij de namen Sandra en Saskia onder elkaar. Ze hebben evenveel letters, hetzelfde initiaal en dezelfde tweede en zesde letter. Dan streept hij de gelijke letters weg en houdt hij NDR en SKI over. Daarmee maakt hij de woorden DR. NIKS en KIND R & S. Hij kijkt later nog eens naar de letters en ziet dan het woord DRINKS erin. Dan kijkt hij uit het raam en ziet hij dat de gele stationcar weg is.
Ze gaan niet meer hierop in. Het enige wat een connectie heeft met Saskia is 'DRINKS', want Saskia ging twee blikjes drinken halen toen ze verdween. Het is niet duidelijk wie Sandra is of wat zij te maken heeft met het verhaal. Het feit dat dit gedeelte onduidelijk is, is waarschijnlijk de reden dat het geheel weg is gelaten uit de film.
In de Amerikaanse film wordt het letter-husselen gebruikt door Lieneke (die nu Rita heet) als ze de code van de computer van Rex (die nu Jeff Harriman heet) probeert te kraken (in een situatie die alleen voorkomt omdat de Amerikaanse film totaal anders is dan de Nederlandse film en het boek). Ze husselt de letters van 'DIANE SHAVER' (Saskia) tot 'ARE VANISHED', wat toevallig de code van zijn computer is.
Einde
Het einde van het boek en de Nederlandse film zijn hetzelfde: Rex wordt wakker in een doodskist onder de grond en is dus levend begraven. Het einde van de Amerikaanse film is iets anders. Rita (Lieneke) komt erachter dat Jeff (Rex) met Barney (Lemorne) mee is en komt achter Barney's adres. Ze komt uiteindelijk uit bij het huisje en als ze Barney overhaalt om de koffie met het slaapmiddel te drinken (door te zeggen dat ze zijn dochter heeft gekidnapt), krijgt ze door wat er met Jeff is gebeurd. Ze begint te graven in de tuin en net als ze Jeff heeft bevrijd, valt Barney hun aan. Dan slaat Jeff Barney dood met de schep en ziet hij waar Diane (Saskia) beraven is.
De regisseur heeft beide films geregisseerd. De reden dat hij het einde in de Amerikaanse versie heeft veranderd, is waarschijnlijk omdat het Amerikaanse publiek niet tevreden zou zijn met het originele einde.
__________________________________________________________________________
Bronnen
http://www.scholieren.com/boekverslag/57109 (info over de Amerikaanse film)
http://www.scholieren.com/boekverslag/44864 (samenvatting)
http://www.imdb.com/title/tt0096163/ (info over de Nederlandse film en visies van andere mensen over het einde)
