Klas 4 - Boekverslag 'Alles Wat Er Was'

Algemene informatie

Titel 

Alles Wat Er Was

Auteur

Hanna Bervoets

Uitgeverij

Atlas Contact

Plaats uitgave

Amsterdam, Nederland

Jaar van uitgave origineel

2013

Druk

Zevende druk uit 2016

Aantal bladzijden

284

Genre

Psychologische roman

__________________________________________________________________________

Samenvatting

Acht mensen komen op een zondag in een schoolgebouw samen voor de opnamen van een wetenschapsprogramma. Maar die worden nooit gemaakt. Want plotseling klinkt er een knal. Op bevel van de autoriteiten gaan ramen, deuren en gordijnen dicht. En ze blijven dicht. Eerst dagen, dan weken.
Door de ogen van tv-redactrice Merel zien we hoe de groep probeert zich staande te houden in een nieuwe wereld. Leo, Barry, Natalie, Joeri, Kaspar en Kaylem leven samen met Merel in een wereld van duisternis en isolement. Van slapen op een gymmat en tien korrels rijst per dag. 

Naarmate de voedselvoorraden verder slinken, lopen de spanningen tussen de schoolbewoners steeds hoger op. Mensen willen weg, net als Lotteke. Zij was de eerste die het gebouw verlaat en niet meer terugkeert. Nadat Joeri verongelukt verlaten ook Natalie en Kasper het gebouw met Joeri in een grijze zak. Hij viel van de trap en brak zijn arm, die later geamputeerd werd. Dit werd helaas zijn dood. Leo en Barry starten een affaire, maar Leo start er ook een Merel. Dit zorgt natuurlijk voor problemen. Kaylem houdt zich op de achtergrond, maar is hij echt onschuldig? 

Houden Barry, Leo, Merel en Kaylem het samen uit in school? Wat doen ze als ze geen zin meer hebben in poker? Geen zin meer in oude boeken lezen? Geen zin meer in mensenvlees? Wat doen ze als alles wat er was er niet meer is? 

__________________________________________________________________________

Karakterbeschrijvingen

In plaats van een standaard boekverslag, heb ik gekozen voor een van de keuze opdrachten van klas 5. Er stond dat je een van de opdrachten moest kiezen en daar 500 woorden over moest schrijven. Ik koos voor de karakterbeschrijvingen en kwam ver boven de verplichte 500 woorden. 

"De karakters van de hoofdpersonen zijn gefaseerd in het verhaal aangeboden. Werk de karakters van de hoofdpersonen nader uit. Voel je bepaalde sympathie voor de hoofdrolspeler(s): leef je mee met wat hem/haar/hen overkomt? Probeer eens kritisch te kijken naar de persoonlijkheid van de hoofdrolspeler(s): wat voor eigenschappen kenmerken hem/haar; waarin uiten die zich; wat voor ontwikkeling maakt de persoon door; in hoeverre verándert hij/zij door de gebeurtenissen waarmee hij/zij geconfronteerd wordt; wat voor relaties gaat hij/zij aan?

Niet alleen innerlijke kenmerken van de personen bepalen jouw beeld, ook de uiterlijke beschrijvingen kunnen een rol spelen in je beoordeling. Schets zo een genuanceerd mogelijk beeld van zo'n hoofdpersoon. Van daaruit kun je gemakkelijker aangeven waarom je hem of haar juist sympathiek vindt of juist niet."

Merel

Als televisie redactrice moest Merel aanwezig zijn bij de opnames, die op zondagmiddag in een basisschool gemaakt werden. Wanneer de ramen en deuren op slot gaan, gaat Merel snel over op survival-modus. Het eerste wat ze doet is een agenda van een of andere Melissa pakken en noteert gelijk op welke datum de knal plaats vond. Het hele boek bestaat uit pagina's van de agenda, die Merel als een soort dagboek bijhoudt. Ze is slim en observerend. Maar ze is ook mens. Het duurt niet lang voor ze gevoelens krijgt voor Leo. Met Barry was ze al vrienden en ze zijn dus ook erg hecht in de school. Ze beginnen samen de speurtocht naar de eigenaar van de pillenkokers. Die persoon zou namelijk zwaar in de problemen zitten als de pillen opraken. 

Merels ontwikkeling is duidelijk zichtbaar in het boek, want je leest alleen wat zij schrijft en dus denkt. Ik denk dat Hannah Bervoets een fan is van Bernlef. Hoe verder je komt in het boek, hoe verder heen merel is. Je merkt dit aan de cryptische tekst en rare dingen waar ze over schrijft. Honger, claustrofobie, angst en dood spelen daar een grote rol in. Ze draait uiteindelijk helemaal door en pleegt onwetend zelfmoord. 

Barry

Als Merels collega, moest ook Barry aanwezig zijn bij de opnames. Barry is een beetje een lolbroek, maar hij is ook een optimist. Wanneer iedereen het wil opgeven, probeert 

Barry ze blij te krijgen met praten over zijn date en welke burger hij het eerst zou halen bij Burger King. Zijn optimisme wordt minder naarmate het boek vordert, waardoor hij verdacht wordt van het slikken van de pillen. Hij ontkent dit en probeert Merel juist te helpen met het zoeken van de "dader". 

Ook Barry kan Leo niet weerstaan en wordt verlief op hem. Wanneer hij doorkrijgt dat Leo meer van Merel houdt dan van hem, wordt hij depressief. Hij stopt met eten en drinken. Uiteindelijk ligt hij op sterven en wordt hij een beetje geholpen door een paar kralenkettingen...

Natalie en Joeri

Zo trost was Natalie om geïnterviewd te worden met haar hoogbegaafde zoontje. Ze was samen op school met haar Joeri, toen de knal luidde. Ze is een van de minst kalme personen in de school. In het begin praat ze constant over haar vriend Erik, die nog thuis zit. Al snel voelt ze zich aangetrokken tot Joeri's leraar Kaspar. Dit zorgt ervoor dat ze Joeri verwaarloosd. Joeri richt zich hierdoor op Merel. Hij begint haar te zien als een moeder figuur en slaapt bij haar wanneer zijn moeder bij Kaspar is. In tegenstelling tot zijn moeder, blijft Joeri erg kalm en optimistisch. Hij speelt basketbal met Leo, leest met Barry en glijdt van de trap af op een gymmat. Dat laatste had hij beter niet kunnen doen, want hij brak zijn arm en werd ernstig ziek. 

Na het ongeluk van Joeri verlaten Natalie en Kaspar het gebouw samen met Joeri. 

Natalie werd namelijk steeds hysterischer en gaf alles en iedereen de schuld van Joeri's ongeluk. Hierdoor dachten Merel en Barry dat zij de pillen slikte. Niemand vond het echt erg toen ze weggingen. Het eten was erg schaars en Natalie was zeer vervelend. 

Kaspar

De leraar van Joeri moest ook geïnterviewd worden, want dat zou hem gerust stellen. Kaspar werkt op de school van het interview, dus wanneer ze vastzitten weet hij alles te vinden. Hij besluit om in elk lokaal voor voedsel te zoeken, te rantsoeneren in de keuken en te slapen in de gymzaal. Ook is hij erg handig met snufjes. We weten verder niet veel van Kaspar, behalve dat hij met Natalie slaapt en handig is met zagen. Hij maakt maar één ontwikkeling door in het boek. Dat is wanneer Joeri verongelukt. Kaspar neemt het op zich om voor hem te zorgen. Dat betekent dus ook zijn arm afzagen wanneer hij begint af te sterven. Als hij doorheeft dat Joeri het niet gaat overleven in de school, besluit hij met Natalie de school te verlaten. 

Hij wikkelt Joeri in een grijze zak om Natalie heen en iedereen neemt afscheid. Wanneer Kasper de deur van de school achter zich sluit, fluistert Merel echter naar Leo. Joeri was al dood voor ze de school uit waren. 

Kaylem

Als conciërge van de school moest Kaylem aanwezig zijn, niet voor de opnames, maar om gewoon schoon te maken. Hij kan geen Nederlands, waardoor hij ook niet veel met iedereen praat. Alleen op het einde maakt hij een praatje met Merel. Hij vertelt heel zijn levensverhaal en waarom hij zo goed kan zingen. Hij toont vrijwel geen emotie en maakt alleen kralenkettingen. Waarom weten we niet, maar hij helpt Barry aan zijn einde. Hij bindt zijn benen af met kralenkettingen en kookt zijn vlees. Dit gaat lang door met Leo, maar wanneer Merel er achter komt moet Kaylem stoppen. Dat kan niet anders, want Merel vermoordde hem. Hij heeft Barry vermoord volgens Merel. Ze wurgt hem met een van zijn kettingen en doet precies met hem, wat hij met Barry deed...

Leo

Hij is een geliefde, gespierde televisie presentator en komt naar het gebouw om het interview af te nemen. Doordat Leo de knapste in het gebouw is, krijgt hij ook de meeste aandacht. Hij neemt al vrij snel de leiding op zich, wanneer iedereen zich erbij neerlegt dat ze vast zitten in het gebouw. Hij maakt iedereen 's ochtends wakker en schept het eten op. 

Leo maakt vrijwel geen ontwikkeling door, maar daar is een belangrijke rede voor. Aan het einde van het boek kom je erachter dat Leo degene was die de pillen slikte, die uit de rondslingerende kokertjes kwamen. Hij loste het grote mysterie zelf op door op te biechten aan Merel dat hij degene was die Halopax slikte. Hij deed het al sinds zijn leven in North Dakota, waar hij professioneel basketbal speelde. Je wet misschien niet wat Halopax is, dus ik laat Merel het uitleggen:

"Halopax slik je niet om je beter te voelen. Je slikt het omdat je denkt dat je Jezus bent. Omdat stemmen je vertellen dat je nummerbord een brief van Satan is. Omdat je het een goed idee lijkt jezelf met messen aan de keukendeur te nagelen. Baat het niet, dan schaadt het, want plotseling stoppen is gevaarlijk. Al kon ik me vanochtend niet herinneren wat de gevolgen waren." 

Halopax onderdrukt je gevoelens. Hierdoor werd Leo niet depressief van het binnenzitten, of gek van de 6 stukjes pasta per dag. En hij had ook niet het probleem van plotseling stoppen, want hij had nog twee volle kokertjes aan het einde van het boek. Hij had ze namelijk net opgehaald voor de opnames. 

De pillen beïnvloeden wel zijn relaties. Omdat hij altijd zo vrolijk is, wil iedereen graag bij hem zijn. Die spieren en knappe kop zijn ook niet slecht. Al snel trekt hij de aandacht van Merel, maar ook van Barry. Hij gaat dus een relatie met beiden aan, waardoor Barry uiteindelijk gekwetst wordt en sterft. Zijn relatie met Merel gaat net zo goed, want hij verlaat uiteindelijk de verwarde Merel. Hij had door dat ze hallucineerde dat ze zwanger was en bood haar zijn pillen aan. Nadat hij haar verliet, nam ze de pillen. Twee volle kokers in één keer...

Lotteke

Een cameraman/vrouw is nodig bij elke opname. Daarom was Lotteke op school. Haar kindje was echter nog thuis. Hierdoor weten we niks van Lotteke. Behalve dat ze bezorgt was om haar kindje en dat ze daardoor kort na de knal de school uitgerend is. 

Hierdoor heeft Lotteke niks meegekregen van pillenkokers, kralenkettingen en grijze zakken. Maar of zij nou beter af was buiten, zullen wij nooit weten. 

________________________________

Sympathiek

Omdat het boek vanuit Merels perspectief is geschreven en zij vooral de belangrijke dingen op heeft geschreven, weten we niet hoe iedereen eruit ziet. Behalve dat Leo gespierd is en dat Natalie parfum draagt, weten we niets van hun uiterlijk. Maar ook zonder dat is het mogelijk om een goed beeld te krijgen van iedereen. 

Leo is waarschijnlijk het meest sympathiek, maar dat komt door de Halopax. Hij helpt iedereen en blijft optimistisch. Merel volgt, want ze draait pas door wanneer ze niets meer eet en iedereen haar heeft verlaten. Barry is iets minder sympathiek, want door liefdesverdriet geeft hij op. Kasper is erg sympathiek, maar als het erop neerkomt, is hij alleen sympathiek voor Natalie en Joeri. Natalie zou veel kunnen leren van haar zoontje, want zij is totaal niet sympathiek. Ze is gewoonweg vervelend. Kaylem is niks. Hij praat amper, doet weinig behalve kralenkettingen maken en vermoordt mensen om eten te hebben. 

Lotteke is echter het minst sympathiek, want zij verlaat het gebouw voor dingen überhaupt interessant worden. 

__________________________________________________________________________

Bronnen

Algemene informatie: http://www.lezenvoordelijst.nl/zoek-een-boek/nederlands-15-tm-19-jaar/a/alles-wat-er-was/

Samenvatting (aangepast): http://www.lezenvoordelijst.nl/zoek-een-boek/nederlands-15-tm-19-jaar/a/alles-wat-er-was/

Klas 4 - Boekverslag 'Ventoux'

Algemene informatie

Titel 

Ventoux

Auteur

Bert Wagendorp

Uitgeverij

Noordhoff Uitgevers BV

Plaats uitgave

Groningen, Nederland

Jaar van uitgave origineel

2013

Druk

Onbekende druk uit 2015

Aantal bladzijden

230

Genre

Avonturenroman

__________________________________________________________________________

Samenvatting

Vijf jongens en een meisje vormen op het Baudartius College te Zutphen al een hechte vriendengroep. Na hun eindexamen in 1982 gaan twee van hen met de racefiets de Mont Ventoux in de Provence beklimmen, een derde vriend voegt zich later bij hen. Ook de anderen volgen, per auto. Bij de afdaling doet zich een noodlottig ongeluk voor. De vriendenkring valt uiteen, het meisje vertrekt naar Italië. Dertig jaren later komen hun wegen weer samen. De vier mannen en de vrouw verwerken alsnog samen de rouw om de omgekomen vriend en herstellen de vriendengroep. Voor hun verdere leven heeft dit ingrijpende, positieve gevolgen.

_________________________________________________________________________                                                                                                                                                                   

Profiel 

Bert Wagendorp is geboren op 5 november 1958 in Groenlo. Geheel in de familietraditie wilde hij het onderwijs in en daarom ging hij Nederlands studeren aan de RUG in Groningen. Toen hij daarmee klaar was, wilde hij niet meer voor de klas. Gelukkig bestond de journalistiek. Eerst drie jaar bij de Leeuwarder Courant en daarna zes jaar bij de Volkskrant, op het breedst denkbare journalistieke podium, dat van de sportverslaggeving. Daarna kwamen de redactie Buitenland, het correspondentschap in Londen en na de terugkeer in Nederland de verslaggeving en de column - eerst over sport, nu over van alles en nog wat. In zijn vrije tijd is hij een van de redacteuren van het literaire wielertijdschrift De Muur. Zo nu en dan schrijft hij een boek. Hij fietst hard op een Pinarello Angliru. Zijn column staat elke maandag, woensdag en zaterdag op pagina 3 van de krant.

__________________________________________________________________________

Bibliografie 

• 1995: De Proloog 
• 2002: Tussen Bordeaux en Alpe d'Huez, Nederland in 100 jaar Tour de France 
• 2005: De dubbele schaar 
• 2006: Sportleven 
• 2008: Het kan altijd erger 
• 2008: HNS Sportboek 
• 2009: Ard Schenk
• 2010: De wereld volgens Wagendorp 
• 2010: Digue Ventoux 
• 2013: Ventoux 
• 2014: Het jongensparadijs 
• 2015: Vader en dochter boek 

__________________________________________________________________________

Recensie 

Wanneer een boek meer dan tien weken in de Bestseller top 10 staat, dan word je toch wel heel nieuwsgierig. Daarom las ik Ventoux (2013) van schrijver en columnist Bert Wagendorp (1956). Het boek werd ongekend populair nadat het in mei 2013 door het DWDD-boekenpanel tot boek van de maand werd verkozen met de woorden: ‘Dit boek heeft alles. Het oerboek over vriendschap.’ De periode daarna stonden mijn diverse timelines vol met loftuitingen over deze roman. 

Hoofdpersoon in Ventoux is Bart Hoffman, een misdaadjournalist van bijna vijftig jaar oud. Na jaren heeft hij weer contact met zijn jeugdvrienden David, Joost en André. Dit brengt een pijnlijke herinnering naar boven: de zomer van 1982 waarin de vrienden tijdens de beklimming van de Mont Ventoux door een dodelijk ongeluk hun vriend, de veelbelovende dichter Peter Seegers, verliezen. Met Peter verdween ook Laura; het bijzondere en beeldschone meisje loste in het niets op. Wat was er gebeurd?

Voordat de lezer antwoord krijgt op de belangrijkste vraag in het boek, krijg je eerst te horen hoe het de Achterhoekse vrienden in de tussenliggende periode is vergaan. Joost timmert aan de weg als natuurkundige, maar wordt beschuldigd van plagiaat. André blijkt grof geld te verdienen met de handel in coke en huismus David is de eigenaar van reisbureau Oost-West. Bart, de verteller van het verhaal, werkt aan een boek over Spinoza en fietsen. Ik had nogal moeite met dit gedeelte van het boek. De schrijfstijl is niet vervelend, maar verre van verfijnd (te populair, te veel herhaling). Daarnaast kon ik me niet goed identificeren met de verschillende personages (het blijven stereotypen), wat waarschijnlijk wel nodig is om geraakt te worden door het verhaal. Dat neemt niet weg dat ik toch wel benieuwd was wat er nu eigenlijk precies gebeurd was op die berg en in de aanloop naar die beklimming toe. De beschrijving van het ongeluk, het beeld van de fietsers op de berg, vond ik heel sterk, bijna tastbaar.

De vrienden reizen gezamelijk terug naar Zuid-Frankrijk, om herinneringen op te halen en te vernemen hoe het Laura na die fatale vakantie is vergaan. Maar de waan van de dag laat hen niet los, waardoor ze geconfronteerd worden met hun eigen problemen. Deze zijsporen vond ik onnodig in het verhaal (zoals ook de vrouw en dochter van de verteller). Maar de grootste ontgoocheling vond ik het einde van het boek, waarin duidelijk wordt welke band Laura en de verongelukte Peter hadden. Ik ga het niet verklappen, maar het is onwaarschijnlijk en teleurstellend wat Wagendorp allemaal verzint om één en ander nog tragischer te maken.

Mijn conclusie is dat het boek niet de aandacht verdient die het heeft gehad. En dat heeft niets te maken met het feit dat het een mannenboek zou zijn (want die lees ik graag) of een boek over de wielersport (want daar houd ik juist van). De Nederlandse literatuur kent domweg veel betere boeken.

__________________________________________________________________________

Interview

De prachtige film Ventoux draaide de afgelopen maanden in de bioscoop. Deze werd aangekondigd als de verfilming van de gelijknamige bestseller van Bert Wagendorp, maar eigenlijk is dat niet helemaal correct. Waarom niet? Dat lees je hieronder in het interview dat wij hielden met Bert Wagendorp in 2013.

Begin 2010 kreeg Volkskrantcolumnist Bert Wagendorp het verzoek om een filmscenario te schrijven over 'vier mannen en de Ventoux'. Hij bedacht vier hoofdpersonen en hoe zij elkaar hadden leren kennen. Deze voorstudie kwam in de zomer onder ogen van zijn toenmalige uitgever die zei: "Wat een geweldig idee voor een roman." Zo had Bert ineens twee projecten in handen: het scenario en het boek. 

Bert Wagendorp: "Die zijn in de loop der tijd uit elkaar gaan lopen, boek en film zijn natuurlijk totaal verschillende vormen van een verhaal vertellen. Het proces van een film maken duurt lang, vooral vanwege de financiering. Bovendien is het echt een groepsproces. Een boek schrijven is wat dat betreft simpeler: dat was mijn project, en dat was daarom ook eerder af. Het begon als film, werd eerst een boek en het wordt nu dus het traditionele ‘de film naar het bekende boek’."

Is het proces van het schrijven van een roman heel anders wanneer het begint als een filmscenario? "Het proces is in het begin anders, omdat film een beeldende manier van schrijven vereist. In je achterhoofd denk je vaak: hoe ziet dit er straks uit? Maar gaandeweg werd het steeds meer puur het schrijven van een boek, los van de film. Wel hoor ik van mensen dat ze bij het lezen de taferelen heel helder voor ogen hebben, dat komt wellicht door de filmachtergrond. Maar ik vind dat een mooi compliment."

Is het boek heel anders dan de film? "Boek en film liepen aanvankelijk steeds verder uit elkaar. Ik voegde personages toe in het boek die niet voorkwamen in de film, ik bedacht een plot die nog niet in het scenario zat. Op advies van Ronald Giphart, die ervaring heeft met de verfilming van zijn boeken, heb ik op een gegeven moment gezegd: ik laat het scenario los, hier is het boek, kijk maar wat jullie ermee doen. Dus toen is iemand anders, Maarten Lebens, met het scenario aan de gang gegaan, op basis van het boek. Dat had hij eerst zeven keer gelezen. Dus nu keert de film als het ware terug naar het boek, dat vind ik wel leuk om te zien."

Lees verder: http://www.eciblog.nl/eciblog/interview-met-bert-wagendorp-over-ventoux/

__________________________________________________________________________

Column

Spinoza is ongetwijfeld de grootste Nederlander ooit

De banvloek die de Portugees-Joodse gemeenschap van Amsterdam in 1656 uitsprak over Baruch de Spinoza, met het verzoek aan God zijn naam van de aardbodem te wissen wegens gruwelijke ketterijen en monstrueuze daden, wordt niet herroepen. Zondag was er een bijeenkomst in de Rode Hoed in Amsterdam waar een verzoek om herroeping op tafel lag, maar opperrabijn Pinchas Toledano moest de voorstanders teleurstellen.

Het verzoek had dertig dagen na de uitspraak moeten worden ingediend, dus het kwam te laat. Bovendien, zei Toledano, wás de ban al opgeheven op het moment dat Spinoza overleed, op 44-jarige leeftijd in 1677.

Baruch de Spinoza, zoon van een Portugese handelaar in zuidvruchten en noten die vanwege de vervolgingen in zijn vaderland naar Amsterdam vluchtte, is een van de grootste en invloedrijkste filosofen uit de historie.

Lees verder: http://www.volkskrant.nl/opinie/spinoza-is-ongetwijfeld-de-grootste-nederlander-ooit~a4203417/

__________________________________________________________________________

Heeft Ventoux autobiografische elementen?

Een paar weken geleden kwam Bert Wagendorp, de schrijver van Ventoux, persoonlijk een lezing geven over zijn boek. Wij mochten hem interviewen, maar we keken ook delen van de film die achteraf besproken werden. Uit het interview bleek al snel dat Bert veel dingen in het boek gebaseerd heeft op zichzelf. Hij zei, omdat hij niet zo'n ervaren roman schrijver was, dat het makkelijk was om stukken van zijn eigen leven te gebruiken in zijn verhaal. Hier is dus het ultieme bewijs dat het autobiografische elementen heeft. Maar als we echt naar de inhoud van het boek kijken en dat vergelijken met het leven van Bert is er ook concreet bewijs te bevinden.

1. Bert Wagendorp is geboren in Groenlo en Bart Hoffman is geboren in Zutphen. Die twee plaatsen liggen 36 kilometer uit elkaar, met een reistijd van 44 minuten. Hij heeft het dus dichtbij huis gehouden. 

2. Hun banen zijn ook bijna hetzelfde, want Bert deed aan sportjournalistiek en Bart aan misdaadjournalistiek. Voor hij misdaadverslaggever werd, was Bart ook sportjournalist. Ze hebben beiden ook verslagen van de Tour de France gegeven. 

3. Een belangrijk deel uit het boek is de beklimming van de Mont Ventoux. Dit is ook een belangrijk deel uit Berts leven, want hij heeft de berg al twee keer beklommen op de fiets. Hij was al een lange tijd gefascineerd door de berg, want in de jaren '70 hadden een paar vrienden van hem ook de berg beklommen. Hieruit kan hij ook inspiratie gehaald hebben voor het verhaal, want daarin beklimt ook een groep vrienden de Ventoux. Uit het feit dat ze beiden aan wielrennen doen, kun je ook concluderen dat zowel Bert als Bart een passie heeft voor wielrennen. 

4. De namen uit het boek zijn duidelijk ook afgeleid van Berts persoonlijke leven. De hoofdpersoon heet Bart en zijn dochter heet Anna. Bart lijkt natuurlijk op Bert en Berts dochter heet Hannah, wat weer lijkt op Anna. Ook heet een van Berts favoriete schrijvers Joost de Vries, dus hij zou het personage Joost naar hem vernoemd kunnen hebben. 

5. Een belangrijke plotlijn in het boek is de Spinoza-prijs. Barts vriend Joost wint de Spinoza voor zijn natuurkundige snaartheorie. Hij wordt helaas later wel betrapt op plagiaat, maar dat maakt voor nu niet uit. Bert Wagendorp schrijft al jaren columns voor de Volkskrant. Voor deze opdracht moesten we ook een column uitzoeken. Na alle column door te zoeken vond ik er een over Baruch de Spinoza, die zo getiteld was: "Spinoza is ongetwijfeld de grootste Nederlander ooit". In dit artikel zegt Bert dat Spinoza "een van de grootste en invloedrijkste filosofen uit de historie" is. Dit is ongetwijfeld de reden dat Bert dit heeft verwerkt in zijn boek. 

Als je deze argumenten afgaat én in gedachten houdt dat Bert Wagendorp zelf heeft gezegd dat hij Ventoux heeft gebaseerd op zijn eigen leven, dan is er geen twijfel mogelijk dat Ventoux autobiografische elementen bevat. 

__________________________________________________________________________

Bronnen

Algemene informatie: http://www.lezenvoordelijst.nl/zoek-een-boek/nederlands-15-tm-19-jaar/v/ventoux/

Samenvatting: http://www.lezenvoordelijst.nl/zoek-een-boek/nederlands-15-tm-19-jaar/v/ventoux/

Profiel: http://www.volkskrant.nl/opinie/profiel-bert-wagendorp~a2455540/

Bibliografie: https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Bert_Wagendorp

Recensie: http://www.ingeleest.nl/recensie/recensie-bert-wagendorp-ventoux/

Interview: http://www.eciblog.nl/eciblog/interview-met-bert-wagendorp-over-ventoux/

Column (beginstuk): http://spinoza.blogse.nl/log/bert-wagendorps-column-in-de-volkskrant-spinoza-is-ongetwijfeld-de-grootste-nederlander-ooit.html

Column (geheel): http://www.volkskrant.nl/opinie/spinoza-is-ongetwijfeld-de-grootste-nederlander-ooit~a4203417/

Klas 4 - Boekverslag 'Korte Verhalen'

Het Meisje Van De Garderobe

door Rob van Essen

Hamvragen:

- Wie is de ik-persoon?

- Waarom kan het meisje zo goed onthouden?

- Wat voor ziekte krijgt het meisje?

- Waarom is het meisje zo anders als ze na een maand terugkomt?

- Wat is Les Ambassadeurs? 

Wie is de ik-persoon?

De ik-persoon was waarschijnlijk een vaste klant, want hij/zij (voor het gemak ga ik uit van een hij) heeft dit allemaal meegemaakt. Uit het verhaal blijkt ook dat hij in de maand van de afwezigheid van het meisje meerdere malen in het restaurant is geweest. Het kan ook zijn dat hij connecties heeft met iemand die het meisje kent, anders zou hij niet geweten kunnen hebben wanneer zij weer terugkeerde. Na de terugkeer observeert hij het meisje ook. Misschien is hij in het algemeen observerend en nieuwsgierig, maar het kan ook zijn dat hij geobsedeerd met het meisje.

Waarom kan het meisje zo goed onthouden?

In het verhaal wordt niet uitgelegd waarom het meisje zo goed kan onthouden. Er wordt ook niet gezegd of ze in het algemeen een goed geheugen heeft of alleen als het op jassen aankomt. Het is logisch om aan te nemen dat ze gewoon een heel sterk geheugen heeft. Het verhaal duidt niet op bovennatuurlijke krachten, maar het zou gelinkt kunnen zijn met haar plotselinge ziekte.  

Wat voor ziekte krijgt het meisje?

In het verhaal maakt het meisje 'vreemde, stuiptrekkende bewegingen'. Ook beschrijft de ik-persoon haar als iemand met een 'fenomenaal geheugen'. Mijn eerste reactie was om onderzoek te doen naar de oorzaak van stuiptrekkingen. Daarbij kwam ik op het de aandoening epilepsie. Toen zocht ik een link tussen epilepsie en geheugen. Van een epileptische aanval kun je geheugenverlies krijgen. Dat is nou precies het tegenovergestelde van het meisje. Toen vond ik een artikel waarin stond dat zink goed voor je geheugen is, maar dat het in grote hoeveelheden epilepsie kan veroorzaken. Dat is een verklaring voor haar goede geheugen en de stuiptrekkingen, maar niet voor het feit dat ze na haar afwezigheid nog steeds zo'n goed geheugen had. Zou is geheugenverlies niet altijd een probleem bij epilepsie, dus dat zou haar zink inname de oorzaak zijn van haar goede geheugen én haar 'ziekte'. 

Waarom is het meisje zo anders als zij terugkomt een maand later?

Als we doorgaan op de 'zink-theorie', dan zal het vast een schok zijn geweest om te horen te krijgen dat ze epilepsie had. De ik-persoon zegt dat ze 'haar werk deed met minder flair en zich neer heeft gelegd bij de slechtheid van de wereld'. Dit zou kunnen als ze haar best deed om haar geheugen te verbeteren met zink, maar juist daardoor epilepsie kreeg. Ze zou het oneerlijk kunnen hebben gevonden. Ze werd misschien wat depressief ervan en had minder zin in haar werk, laat staan met mensen ruziën of jas van hun is of niet. 

Wat is Les Ambassadeurs? 

Waarschijnlijk een restaurant of theater. De garderobe duidt op een restaurant of een chique theater, maar het vaste klanten-gedeelte duidt meer op een restaurant. 

Terugblik

Ik vond het verhaal op zich niet heel interessant. Met korte verhalen is het ook erg moeilijk om in een paar honderd woorden de lezer te intrigeren. Ik vond de verhalen in het boekje allemaal niet heel fascinerend. Sommige schrijvers probeerde te schokkeren met scheldwoorden en andere met een zo vaag mogelijk verhaal. Dit verhaal valt meer onder het vage gedeelte. Niets wordt echt uitgelegd, maar als je er niet te veel over nadenkt (zoals wij nu dus wel moeten doen) is dat niet zo'n probleem. Je snapt het verhaal, het laat alleen een paar open plekken achter. Sommigen noemen dit creatief, ik noem het maar lui. De schrijver geeft nergens een verklaring voor en dan is het erg makkelijk om zo'n verhaaltje te schrijven.  

Het gesprek was niet echt een gesprek, maar meer de verhaaltjes doorlezen en een paar vragen verzinnen. We gaven elkaar hele korte antwoorden en die zouden we zelf dan uitwerken. Als we ergens niet uitkwamen dan hielpen we elkaar en zo nu en dan had iemand wel een goede theorie. Het gesprek was op zich niet heel nuttig. Ik denk dat we allemaal wel wat theorieën hadden kunnen bedenken bij onze verhalen.     

Klas 4 - Boek - en Filmverslag 'Het Gouden Ei'

Algemene informatie

Titel 

Het Gouden Ei

Auteur

Tim Krabbé

Uitgeverij

Prometheus

Plaats uitgave

Amsterdam, Nederland

Jaar van uitgave origineel

1984

Druk

Vierenveertigste druk uit 2015

Aantal bladzijden

98

Genre

Psychologische roman

__________________________________________________________________________

Samenvatting

Rex Hofman en Saskia Ehlvest zijn op vakantie met de auto en stoppen onderweg bij een benzinestation om te tanken. Saskia gaat wat drinken halen, maar komt niet meer terug. Rex wordt ongerust en gaat kijken, maar vindt haar niet. Er is niemand die hem kan vertellen waar ze heen is gegaan. 

Ze is ontvoerd door Raymond Lemorne, die op een dag dacht: zou ik een misdaad kunnen plegen? Hij had de ontvoering tot in de puntjes uitgewerkt en laat geen sporen achter.

Acht jaar later is Rex met zijn huidige vriendin, Lieneke, op vakantie in Marina di Camerota. Saskia is hij echter nog niet vergeten. Als hij terugkeert van zijn vakantie zet hij een grote zoektocht op touw naar Saskia, want hij wil weten wat er met haar gebeurd is. Hij heeft weinig hoop meer dat Saskia levend is, maar hij wil weten waarom en hoe zij is verdwenen.

Op een dag komt er een man naar Rex toe die zegt dat hij de ontvoerder van Saskia is. Zijn naam is Raymond Lemorne. Hij wil Rex van zijn onzekerheid verlossen op één voorwaarde: Rex moet hetzelfde lot ondergaan als Saskia. Rex gaat hiermee akkoord. Ze gaan op weg en Lemorne vertelt Rex waarom en hoe alles gebeurd is. Dan geeft Lemorne een slaapmiddel aan Rex. Wanneer Rex weer wakker wordt, ligt hij in een doodskist. Hij is levend begraven. Van zowel Saskia als Rex wordt nooit meer iets vernomen.

__________________________________________________________________________

Vergelijking met de film

In de gang op school praatte ik met vriendinnen en was ik aan het vertellen dat ik overwoog om 'Het Gouden Ei' te gaan lezen. Meneer Philipsen, die toevallig langsliep, overhoorde mij. Hij zei dat ik dat zeker moest doen. Ook kwam hij met het idee om het boek te vergelijken met de film. Ze verschillen namelijk nogal wat van elkaar. Zo ben ik dus op dit idee gekomen. 

Volgorde

Het grootste verschil tussen het boek en de film is de volgorde waarin het verhaal wordt verteld/uitgebeeld. 

Het boek is verdeeld in vijf hoofdstukken, die zich allemaal op een ander tijdstip afspelen. Hoofdstuk 1 is het moment dat Saskia verdwijnt. Hoofdstuk 2 speelt zich acht jaar daarna af. Rex heeft een nieuwe vriendin genaamd Lieneke en is op vakantie met haar in Marina di Camerota. Hoofdstuk 3 gebeurt voor hoofdstuk 1. Daarin wordt het verleden van Raymond Lemorne verteld. Het gaat door tot het punt waarop hij Saskia kindnapt. Hoofdstuk 4 speelt zich af de dagen nadat Rex weer een advertentie in de krant heeft geplaatst om degene te vinden die Saskia gekidnapt/vermoord heeft. Dit is vlak na hoofdstuk 2 en dus acht jaar na haar verdwijning. Hoofdstuk 5 speelt zich af de dagen na de verdwijning van Rex, die in hoofdstuk 4 mee was gegaan met Lemorne en hetzelfde lot is ondergaan als Saskia. Lieneke kan hem niet bereiken en uiteindelijk komt er een krantenartikel waarin staat dat zowel Saskia als Rex vermist zijn.

In de film zijn alle hoofdstukken een beetje door elkaar gehusseld. Het begint met hoofdstuk 1, maar delen van hoofdstuk 3 laten ze ook zien. In het boek kom je er bijvoorbeeld in hoofdstuk 3 pas achter wie Saskia gekidnapt heeft, maar in de film zie je meteen Lemorne en hoe hij een mitella omdoet. Hoofdstuk 2 wordt in de film geheel weggelaten. In plaats daarvan zijn Rex en Lieneke op vakantie in Frankrijk en is het een soort samenvoeging met hoofdstuk 3. Rex laat overal posters ophangen en krijgt constant brieven van Lemorne met locaties. Lemorne is er altijd, alleen benadert hij Rex niet. In de tussentijd laten ze flashbacks zien van Lemorne die zijn tactieken uitprobeert op vreemde vrouwen, zijn eigen dochter en zichzelf. Dan ziet Lemorne Rex bij een talkshow en gaat hij persoonlijk naar Nederland om hem op te zoeken. Dan komt een deel van hoofdstuk 4 met hoofdstuk 3 erdoorheen. Rex gaat met Lemorne mee en als ze in de auto zitten wordt er teruggeblikt op Lemorne's acties. Uiteindelijk komt Rex er dus achter wat er met Saskia gebeurt is, wanneer hij zelf wakker wordt in een doodskist. Hoofdstuk 5 wordt geheel weggelaten. In plaats daarvan laten ze Lemorne en zijn familie op het grasveld (waar Rex en Saskia liggen begraven) zien en zoomt de camera uiteindelijk in op Lemorne's auto. In de kofferbak ligt een krant met als hoofdartikel de verdwijning van Saskia en Rex. Er zat in de film 3 jaar tussen de verdwijning van Saskia en Rex en in het boek 8 jaar.  

Gedachten

In het boek hebben Rex en Lemorne nog al wat gedachten. Gedachten worden in films vaak weggelaten, omdat ze moeilijk in beeld te brengen zijn. De meestvoorkomende manier van gedachten in films is doormiddel van voice-overs. Het personage zegt niets, maar je hoort de stem van het personage zeggen wat hij/zij denkt. Later in de film is er een moment waarop dit gebeurt bij Lemorne, maar vooral in het begin van het boek heeft Rex veel gedachten. In de film hebben ze zijn gedachten in acties veranderd. Rex denkt in het boek na over die keer op vakantie dat de benzine op was en hij Saskia lang alleen liet om benzine te gaan halen. In de film voegen ze dit toe aan de huidige vakantie. Saskia moet alleen wachten tot Rex benzine heeft gehaald in een jerrycan. Daarna stoppen ze gelijk bij een bezinepomp. Dé benzinepomp. De herinnering wordt vooral opgehaald om de titel van het boek te verklaren. Saskia ziet de gesloten ruimte van de auto namelijk als het gouden ei uit haar nachtmerrie. Als kind had ze een nachtmerrie waarin ze door de ruimte vliegt in een gouden ei. Ze zal voor eeuwig zweven, tenzij ze botst met het enige andere gouden ei dat rondzweeft in het heelal. 

In de film vertelt Saskia Rex gewoon over haar droom. 

Titel

Een ander verschil tussen de film en het boek is de titel. De film heet namelijk 'Spoorloos'. 

Het is mij niet duidelijk waarom de regisseur de titel heeft veranderd. De originele titel had een echte betekenis. Het leidmotief in het boek is namelijk claustrofobie. Dat wordt voor het eerst duidelijk als Rex denkt aan die keer dat Saskia alleen in de auto achterbleef en zij helemaal doordraaide. Waarna hij dat verklaard door haar droom waarbij ze alleen in een gouden ei in het heelal rondzweeft. Het komt later terug wanneer je erachter komt dat Saskia en Rex levend waren beraven in een doodskist. 

Wat de keuze voor de filmtitel nog opmerkelijker maakt is het feit dat in de film ook nog duidelijk wordt gemaakt dat Lemorne claustrofobisch is. In de auto vertelt hij aan Rex dat hij ergere dingen kan bedenken dan de dood. Later wordt hij gestopt door een politieagent die vraagt waarom hij zijn gordel niet om heeft. Hij geeft als reden dat hij claustrofobisch is met daarbij een officiële bevestiging van een dokter. Dit verklaart dus waarom hij Saskia en Rex levend begraven heeft, want hij wilde de 'perfect crime'. Het feit dat Lemorne claustrofobisch is wordt geheel weggelaten in het boek. 

Dubbele moord

In hoofdstuk 3 wordt er verteld wat er bij Lemorne allemaal vooraf ging aan de kidnapping van Saskia. Een deel van zijn voorbereidingen is zeker maken dat de buurman niets zal zien of horen. Het eerste wat hij doet is een oud bureau buiten zetten met kakkerlakken in de la. Zijn dochter opent de la en schreeuwt. Lemorne doet er een schep bovenop en maakt er een schreeuwwedstrijd van. De dag erna gaat hij naar de buurman om eieren te kopen. Hij zegt dat toen hij aankwam hij geschreeuw hoorde, maar de buurman zegt dat hij niks heeft gehoord. Hij vraagt ook of de buurman hun gezien heeft en weer is zijn antwoord nee. 

Later hebben twee lifters een tent opgezet op Lemorne's grasveld. Lemorne schiet ze beiden neer en gooit hun en hun tent in zijn kofferbak. Dan rijdt hij naar een ravijn en dumpt de lijken daar. 

Deze actie komt aardig overwachts, maar het laat wel zien waartoe Lemorne in staat is. Ook laat het zien dat de buurman echt niets kan horen of zien, want weer houdt Lemorne een praatje met hem. Hij had wel eerder de twee jongens gezien, maar neemt nu maar aan dat ze gewoon weg zijn gegaan. 

Dit gedeelte is echter geheel weggelaten uit de film. 

Nummer 8

Een belangrijk motief in het boek is het nummer 8. In het begin van het boek wordt verteld door Rex dat acht het lievenlingsnummer is van Saskia. Ze vindt namelijk rozen het mooiste in bosjes van acht. Samen stoppen Saskia en Rex samen twee munten in de grond bij een paaltje bij het benzinestation. Als Rex de paaltjes telt, ziet hij dat de munten bij het achtste paaltje zijn gestopt. Later in het boek leest Rex een krantenartikel waarin staat dat hij 80.000 euro heeft betaald voor de advertenties voor Saskia. Ook leest hij een brief van een helderziende uit Autun die zegt dat hij Saskia in een paar dagen weer zal zien. Dan komt hij tot de conslusie dat er 80 kilometer tussen Autun en het benzinestation zit. 

Veel van dit komt terug in de Nederlandse film, maar het het grappige zit hem in de Amerikaanse versie. Lemorne krijgt in het boek en de Nederlandse film een sleutelhanger met een 'R' voor zijn verjaardag. Saskia ziet in het benzinestation de sleutelhanger en vraagt waar zij er ook een kan kopen. Lemorne zegt dan dat hij ze verkoopt en lokt zo Saskia zijn auto in. In de Amerikaanse film krijgt Lemorne (die nu Barney Coussins heet) geen sleutelhanger met een 'R', maar een armbandje met het eeuwigheids/infinity teken voor zijn verjaardag. In de film wordt dan ook Saskia (die nu Diane Shaver heet) met de armband naar zijn auto gelokt. Nu komt het grappige gedeelte: als je het eeuwigheids/infinity teken een kwartslag draait krijg je het nummer 8. 

Je kunt het ook omdraaien en zeggen dat als je het nummer 8 een kwartslag draait, je het eeuwigheids/infinity teken krijgt. Dat is waarschijnlijk de logischere verklaring hier. Het boek heet niet voor niets 'Het Gouden Ei'. Het gouden ei dat eeuwig door het oneindige heelal zweeft. 

De gele auto

Rex die meegaat met Lemorne naar Frankrijk een onderdeel van hoofdstuk 4, maar het grootste gedeelte gaat over een vieze, gele stationcar die geparkeerd staat tegenover het gebouw waar Rex werkt. Op de auto staat 'REX IK VIND JE LIEF SANDRA'. Op de motorkap staat ook 'ALS IK DIT SCHRIJF KOMEN KRASSEN IN GELUK'. Rex kent twee Sandra's en vraagt zich af welke het is. Maar als hij later nog een keer beter kijkt ziet hij dat er eigenlijk 'ALS IK DIT SCHRIJF KOMEN KRASSEN IN DE LAK' staat. Hij constateert dan dat het handschrift ook anders is dan dat van de andere zin. Dan schrijft hij de namen Sandra en Saskia onder elkaar. Ze hebben evenveel letters, hetzelfde initiaal en dezelfde tweede en zesde letter. Dan streept hij de gelijke letters weg en houdt hij NDR en SKI over. Daarmee maakt hij de woorden DR. NIKS en KIND R & S. Hij kijkt later nog eens naar de letters en ziet dan het woord DRINKS erin. Dan kijkt hij uit het raam en ziet hij dat de gele stationcar weg is. 

Ze gaan niet meer hierop in. Het enige wat een connectie heeft met Saskia is 'DRINKS', want Saskia ging twee blikjes drinken halen toen ze verdween. Het is niet duidelijk wie Sandra is of wat zij te maken heeft met het verhaal. Het feit dat dit gedeelte onduidelijk is, is waarschijnlijk de reden dat het geheel weg is gelaten uit de film.

In de Amerikaanse film wordt het letter-husselen gebruikt door Lieneke (die nu Rita heet) als ze de code van de computer van Rex (die nu Jeff Harriman heet) probeert te kraken (in een situatie die alleen voorkomt omdat de Amerikaanse film totaal anders is dan de Nederlandse film en het boek). Ze husselt de letters van 'DIANE SHAVER' (Saskia) tot 'ARE VANISHED', wat toevallig de code van zijn computer is. 

Einde

Het einde van het boek en de Nederlandse film zijn hetzelfde: Rex wordt wakker in een doodskist onder de grond en is dus levend begraven. Het einde van de Amerikaanse film is iets anders. Rita (Lieneke) komt erachter dat Jeff (Rex) met Barney (Lemorne) mee is en komt achter Barney's adres. Ze komt uiteindelijk uit bij het huisje en als ze Barney overhaalt om de koffie met het slaapmiddel te drinken (door te zeggen dat ze zijn dochter heeft gekidnapt), krijgt ze door wat er met Jeff is gebeurd. Ze begint te graven in de tuin en net als ze Jeff heeft bevrijd, valt Barney hun aan. Dan slaat Jeff Barney dood met de schep en ziet hij waar Diane (Saskia) beraven is. 

De regisseur heeft beide films geregisseerd. De reden dat hij het einde in de Amerikaanse versie heeft veranderd, is waarschijnlijk omdat het Amerikaanse publiek niet tevreden zou zijn met het originele einde. 

__________________________________________________________________________

Bronnen

http://www.scholieren.com/boekverslag/57109 (info over de Amerikaanse film)

http://www.scholieren.com/boekverslag/44864 (samenvatting)

http://www.imdb.com/title/tt0096163/ (info over de Nederlandse film en visies van andere mensen over het einde)

Klas 4 - Boekverslag 'Hersenschimmen'

Algemene informatie

Titel 

Hersenschimmen

Auteur

J. Bernlef

Uitgeverij

Querido

Plaats uitgave

Amsterdam, Nederland

Jaar van uitgave origineel

1984

Druk

Digitale versie gemaakt naar vierenveertigste druk uit 2006

Aantal bladzijden

107

Genre

Psychologische roman

__________________________________________________________________________

Samenvatting

Hersenschimmen wordt verteld vanuit het perspectief van de ik-persoon Maarten Klein, een 71-jarige man die begint met dementeren. Hij komt uit Nederland, maar woont sinds vijftien jaar in de Verenigde Staten, in Gloucester (Massachusetts), met de trein 1 uur ten noorden van Boston. Zijn geestelijke vermogens verslechteren naarmate het verhaal vordert, terwijl zijn omgeving zich afvraagt wat er met hem aan de hand is. Maarten begint in zijn herinneringen personen door elkaar te halen, verdwaalt als hij de hond uitlaat en vergeet wat hij wilde gaan doen voor hij ergens aan begint. Hij belt de bibliotheek op zoek naar zijn vrouw Vera, die daar al jaren niet meer werkt, informeert naar de gezondheid van een gestorven man en denkt dat hij bij zijn opa en oma aan het logeren is wanneer hij wakker wordt. Terwijl Maartens geheugen verslechtert, wordt het steeds moeilijker voor hem om zaken en personen uit het heden en het recente verleden te herkennen en keert hij in zijn eigen beleving steeds verder terug naar vroegere tijden in zijn leven. Soms is hij ogenblikken helder, dan weer ver weg. Op heldere momenten is hij bang en onzeker over wat hem overkomt en schaamt hij zich voor zijn gedrag en onvermogen. Het wordt steeds moeilijker voor hem om op de woorden te komen waarmee hij zich uit wil drukken.

Maarten begint Dr. Eardly soms aan te zien voor een Amerikaanse officier, Vera voor een verpleegster en de gezinshulp voor het meisje op wie hij verliefd was als jonge man. Hij vergeet hoe hij stukken op de piano moet spelen die hij eerst wel kende. Op zeker moment herkent hij zijn eigen weerspiegeling in de ruit en spiegel niet meer. Soms wordt hij vastgebonden aan zijn bed wakker. Wanneer hij thuis niet meer te handhaven is, wordt hij naar een inrichting gebracht. Wie Vera is, weet hij dan niet meer...

__________________________________________________________________________

Verwachtingen

Ik had dit boek gekozen, omdat ik op het laatste moment nog iets moest lezen. Ik stel altijd alles uit tot op het laatste moment. Ook moest ik voor dinsdag nog een boek voor Engels lezen. Daarom had ik voor de vakantie al uitstel voor het weekend gevraagd, omdat ik wist dat ik in Amerika niks gedaan zou krijgen. 

We hadden dit boek doorgenomen in de klas en mijn vader had het ook gelezen (niet aan te raden volgens hem). Het had maar 107 pagina's en ik kon het downloaden in iBooks.

Ik had niet echt tijd om verwachtingen te bedenken voor ik ging lezen, maar ik verwachte een langzaam verhaal met veel details over het leven van een oude man. Ook verwachte ik dat ik het niet erg interessant zou vinden, omdat dit niet echt mijn favoriete genre is. 

__________________________________________________________________________

Motieven

Taal 

Hoe meer hij wegzakt in de dementie, hoe slechter zijn taalgebruik wordt. Hij kan geen woordpuzzels meer maken en hij is verbaast als mensen Engels praten. Hoe verder je komt in het boek, hoe korten de zinnen en simpeler het taalgebruik. 

Our Man in Havana

Dit boek van Graham Greene uit 1958 is een terugkerend onderwerp in het boek. Maarten ziet voor het eerst het boek liggen op een tafeltje naast de haard en denkt gelijk aan de verfilming van een ander boek van Graham Greene. Door het verhaal heen ziet hij het boek steeds opnieuw en zijn hersenen maken steeds minder de connectie met de verfilming en Maarten ziet het boek steeds alsof het de eerste keer is.  

Kijken zonder zien

"Een mens kan een tijd lang kijken zonder te zien. Kijken kan Robert ook, maar het theebusje en de kaasschaaf herkennen kan hij niet. Hij kijkt zonder te zien, bedoel ik. Neem zelf de proef maar eens. Je drinkt altijd koffie van een bepaald merk en omdat dat in de drugstore opeens niet meer voorradig is, neem je een ander merk, een andere bus. Als je de volgende dag koffie wilt maken, zoek je overal naar de koffiebus. Het herinneringsbeeld van de oude bus is zo sterk dat hij de bus van het nieuwe merk, de aanwezige bus, vlak voor je neus op de keukenplank, onzichtbaar maakt. Om iets te zien moet je eerst iets kunnen herkennen. Zonder herinnering kun je alleen maar kijken. Dan glijdt de wereld spoorloos door je heen..." (p. 35-36)

Als hij steeds vergeetachtiger wordt kijkt hij naar voorwerpen en hoort hij geluiden, zonder dat zijn hersenen registreren wat ze zijn of betekenen. Al aardig vroeg in het boek kwam hij met de uitleg van de koffiebus. In het verhaal verwijst hij vaak terug naar de koffiebus en het kijken zonder zien. 

Sneeuw (leidmotief)

Maarten maakt duidelijk dat hij geen liefhebber van sneeuw is, winter in het algemeen niet. 

De sneeuw die al wat onderscheid maakt bedekt en later wegsmelt tot niets overblijft. Dat zijn Maartens herinneringen. Langzaam bedenkt en wegsijpelend tot al zijn herinneringen verdwenen zijn. 

__________________________________________________________________________

Thema

In het kort is het thema van dit boek boek het proces van dementie en wat er omgaat in het hoofd van een persoon die lijdt aan dementie. We maken mee hoe Maarten eerst een normaal leven lijdt van een bejaarde man tot hij naar een inrichting wordt gestuurd omdat hij in die conditie niet meer te handhaven is voor zijn vrouw Vera. 

__________________________________________________________________________

Beoordeling schrijfstijl

De schrijfstijl is op niveau, maar goed te begrijpen in het begin. Hoe verder je komt in het boek, hoe korter en simpeler de zinnen, maar ook hoe vager. Je krijgt in korte zinnen te lezen wat Maarten waarneemt, wat niet veel of duidelijk is. De laatste paar bladzijden van het boek zijn amper te volgen (voor mij). 

"Te ver van de muur verwijderd... wat niet goed is... een lichaam dat zichzelf niet meer voort kan duwen wordt een boom... zoals die dunne daar in de sneeuw... de muur... naar de muur... op de muur... over de muur... dat is wat hij bedoelt wanneer hij denkt: alleen in taal kan ik nog iets ondernemen." (p. 87)

Ik heb voor de specifieke stuk gekozen, omdat Maarten onbewust (en de schrijver bewust) hier de connectie legt aan zijn dochter Kitty toen haar slaapkamer geverfd werd. Ze zat in haar krib die van de muur verschoven was voor de natte verf. Ze bleef zeggen dat ze niet zo ver van de muur af wilde slapen. Maarten moest sprookjes voorlezen om haar in slaap te krijgen. Hier ligt Maarten in een inrichting, waar zijn bed niet aan de muur geplaatst is. Ook ziet hij door het raam waarschijnlijk een boom. 

__________________________________________________________________________

Beoordeling inhoud

Perspectief

Het gebruik van een ik-perspectief is erg slim gedaan. In het begin van het boek krijgen we alle informatie, want Maarten is nog aardig bewust van alles. Als we verder gaan in het boek vergeet Maarten steeds meer dingen, wat de lezer een informatievoorsprong geeft die er eigenlijk niet zou moeten zijn. We worden bijvoorbeeld gelijk geïntroduceerd tot het boek 'Our Man in Havana' en hoe hij een verfilming van een ander boek had gezien in de bioscoop met die ene acteur. Later in het boek ziet hij het niet als 'het boek' maar als 'een boek', alsof hij het nooit eerder heeft gezien. Hij herinnerd zich ook niet meer de verfilming of de acteur. 

Door de keuze voor het ik-perspectief kun je je wel heel goed inbeelden hoe niet alleen Maarten zich voelt, maar ook zijn vrouw. Hij ziet dat ze huilt, maar weet zelf niet dat hij de oorzaak is. Het is een tragisch verhaal, maar erg goed geschreven. 

Personages

Maarten Klein is een gepensioneerde ambtenaar. Hij notuleerde vergaderingen voor de IMCO (Intergovernmental Maritime Consultative Organization). Hij heeft twee kinderen met zijn vrouw Vera genaamd Kitty en Fred. Zijn eerste liefdes interesse ging naar zijn piano lerares Geertje en zijn eerste echte liefde was Karen. Een van zijn collega's pleegde zelfmoord na een avond drinken met hem en daar voelt hij zich nog schuldig van. Hij woont met zijn vrouw Vera in Gloucester. 

Hij en Vera zijn al meer dan vijftig jaar samen. Ze hebben zelfs de Tweede Wereldoorlog overleefd samen. Het is dus moeilijk voor Vera om te begrijpen dat haar geliefde man langzaam niets meer herinnerd van hun geschiedenis. Vera raakt snel gefrustreerd, maar probeert voor hem te zorgen. 

Ook hebben ze een hond genaamd Robert. Door het boek heen is Robert een van de weinige dingen die Maarten niet vergeet. Hij kan beter omgaan met Robert dan mensen, want zoals hij uitlegde kijkt Robert, maar ziet hij niet. Hij vergelijkt zichzelf dus met een hond. 

Maarten, Vera en Robert zijn de belangrijkste personages in het boek. 

__________________________________________________________________________

Eindbeoordeling

Na mijn verwachtingen gelezen te hebben zou je denken dat dit niet een leuke ervaring voor mij was, maar het viel me erg mee. Ja, het was langzaam en soms saai. Maar het was ook erg interessant om te zien wat er in Maartens hoofd omgaat als hij dement raakt. Ook wil ik zelf misschien schrijfster worden, dus het was interessant om te zien hoe Bernlef dit onderwerp heeft aangepakt. Ik was er zelf nooit op gekomen om langzaam het taalgebruik te versimpelen. Ook vond ik het slim dat hij had gekozen voor de tweetaligheid van Maarten, die langzaam weer verdween.

"Twee vrouwen, twee vrouwen in ruisende kledij, een jonge en een oudere. Ze spreken Engels en trekken een boek met foto’s uit mijn handen. (Kan maar beter doen wat zij willen, ben niet sterk meer, zoals vroeger, ernstig verzwakt zelfs blijkt nu.) Sta op. Begint het bonzen weer. Duizelig. En dorst. Wil niet tussen hen in naar buiten. (Willen ze me eruit zetten omdat ik te lastig word?) ‘Niet naar die man in de sneeuw!'" (p. 92)

In dit stuk lees je over de verwarring van Maarten dat twee vrouwen (zijn vrouw Vera en een thuishulp) Engels praten, terwijl ze in Amerika zijn. Maarten herinnerd zich dat niet meer. Ook denkt hij hier al in kortere zinnen. Ook wil hij niet naar de man in de sneeuw. Die man is hijzelf. Hij zag zijn eigen reflectie in het raam, maar herkende zichzelf niet. Zoals ik al zei is het verhaal tragisch, maar erg goed geschreven en ik zou het aanraden aan mensen die meer geïnteresseerd zijn in een goede schrijfstijl dan in een spannend verhaal. 

(Ik snapte niet precies wat er bedoelt werd met een oordeelbalk of hoe ik er een moest maken op de iPad. Ik heb blogs van vorige jaren doorzocht tot ik een oordeelbalk vond waarvan ik dacht dat die mijn mening wel reflecteerde. 

Ik nam aan dat het witte gedeelte stond voor de cijfers 1-10 en het zwarte gedeelte op de plek van jouw mening.)

__________________________________________________________________________

Bronnen

https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Hersenschimmen (samenvatting)

https://nl.m.wikipedia.org/wiki/J._Bernlef

http://www.alzheimer-nederland.nl

https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Onze_man_in_Havana

http://leesdossiertamaraschouten.blogspot.nl/2012/05/leesverslag-sonny-boy.html (oordeelbalk)